Socjologia - teoria
Pojęcie socjologii – terminu socjologia po raz pierwszy użył August Conte w V tomie kursu filozofii pozytywnej wydanym we Francji w 1837 r. Użył tego pojęcia dla określenia nauki o człowieku jako gatunku społecznym a nie tylko biologicznym.
Nawiązując w ten sposób do zrodzonego już w starożytności nurtu życiowego traktującego człowieka jako istotę społeczną (Arystoteles).
Etymologicznie rzecz biorąc poj. socjologia składa się z 2 słów: socjos i logos (społeczeństwo i nauka) czyli w dosłownym znaczeniu nauka o społeczeństwie.
Współcześnie jednak na takim określeniu socjologii nie można poprzestać ponieważ społeczeństwem zajmuje się nie jedna nauka a wiele nauk zwanych naukami społecznymi lub inaczej naukami humanistycznymi.
Nauki humanistyczne to: historia, ekonomia, psychologia, kulturoznawstwo, socjologia i inne. Historia zajmuje się badaniem tego co było miedzy ludźmi, prawo bada to co być powinno miedzy ludźmi, ekonomia to nauki o gospodarowaniu racjonalnym, socjologia- bada współżycie społeczne. Bada węższe i szersze zbiorowości ludzkie, człowieka wśród ludzi.
Socjologia jest to nauka zajmująca się badaniem spożycia społecznego, jego materialnych i niematerialnych wytworów , czynników powodujących ich powstanie, rozwój i zanik, wreszcie badaniem osobowości ludzkich ale tylko tyle o ile są przez to spożycie zdeterminowane .
W socjologii społ. są 2 nurty:
1kontraktualistyczny
2 realistyczny.
Ad1 Russo twierdził, że współżycie społ.. jest wyrazem swoistej umowy społecznej.
Ad2 realiści twierdzą że współżycie społ. jest faktem genetycznie pierwotnym tzn. człowiek żył zawsze w szerszych lub węższych zbiorowościach. ..
Przemawiają za tym względy natury biologicznej tzn. człowiek rodzi się niezdolny do samodzielnego życia, język jest wyrazem współżycia społecznego, wszystkie cechy charakteryzujące człowieka są uwarunkowane kulturowo.
Z powyższego wynika, że przedmiot i zakres badań socjologicznych jest bardzo szeroki , jest tak bogaty jak życie ludzkie. W związku z tym w ramach socjologii ogólnej wyodrębniły się różne zakresy badawcze które z czasem usamodzielnią się w obrębie dyscypliny socjologicznej np. wsi, miasta, pracy, konfliktu, sexu itp.…
Temat: Podstawowe pojęcia socjologiczne.08.10.2003.proste zbiory spol.
Współżycie społeczne oznacza, że każdy człowiek jest członkiem określonej zbiorowości społecznej. Pojęcie zbiorowość społeczne jest zatem najogólniejszym określeniem używanym w socjologii. Co prawda niektórzy socjologowie jako terminu ogólniejszego dla oznaczenia różnych trwałych form życia zbiorowego używają pojęcia społeczeństwo. Jednakże termin ten ma inne historyczne ustalenia i znaczenia i posługiwanie się nim wywołuje czasami różnego rodzaju nieporozumienia. Pojęcie zbiorowość społeczna jest zatem określeniem zatem bardziej neutralnym, obejmujący różnorodne zbiory ludzi. Wśród zbiorowości społecznych możemy wyróżnić takie ich rodzaje, jak:
grupa społeczna
zbiegowisko
tłum
publiczność
klasa
warstwa społeczna itd.
Zadaniem socjologii jest zatem dokonanie klasyfikacji różnych rodzajów zbiorowości, opisanie ich trwałych cech, struktur i procesów w nich zachodzących. Bowiem chociaż zbiorowości społeczne są tworami historycznymi tzn. powstają w określonym czasie na skutek warunków charakterystycznych dla tego okresu i noszą cechy charakterystyczne dla okresów dziejowych w których powstały a jednak niektóre cechy ich struktur o procesy w nich zachodzące są trwałe i powtarzalne.
Analizując zatem zbiorowości społeczne należy wskazać na ich typy i struktury, czyli obiektywne stany ich istnienia i rozwoju oraz wzajemne podporządkowanie. Jednocześnie należy wskazać ma rozróżnienie zbiorowości społecznych od prostych zbiorów ludzkich.
Zbiór ma określone prawa i obowiązki.
Zbiór społeczny to zbiór ludzi wyodrębnionych w praktyce współżycia społecznego czyli jest to zbiór obejmujący jakąś wspólną cechę wyodrębnioną przez obserwatora zewnętrznego bez względu na to, czy ludzie sobie ją uświadamiają czy nie.
Zbiór społeczny różni się od zbioru logicznego tym, że jest wydzielony nie na podstawie dowolnej cechy przyjętej przez badacza, lecz na podstawie cechy zastanej wydzielonej w nich na podstawie kryteriów stosowanych przez członków zbioru.
Podstawowe rodzaje zbiorów społecznych to:
zbiorowisko społeczne
społeczna kategoria członkostwa
indywidualne typy psycho społeczne.
Zbiorowisko społeczne to zbiór ludzi przebywających mniej lub więcej stale w pewnych określonych ramach przestrzennych. W takim skupieniu, że możliwa jest styczność bezpośrednia członków tego zbioru ze sobą.
Kategoria społeczna członkostwa to zbiór ludzi w rozumieniu dystrybutywnym wydzielonych w praktyce życia społecznego w obrębie danego zbioru ze względu na określone cechy: płeć, wiek...
Kategorie społeczne członkostwa ściśle wiążą się z rolą i pozycją społeczną. Rola społeczna wyznacza zespół działań, funkcji, które członek zbioru może wykonywać inaczej określa ogół obowiązków, które dany człowiek realizuje. Natomiast pozycja społeczna to ogół uprawnień, jakie z tytułu roli i pełnionej funkcji dana jednostka posiada.
Zbiorowością społeczną nazywamy natomiast taki zbiór ludzi między członkami którego występują jakieś powiązania ze względu na przynależność do nich. Podstawowe typy zbiorowości społecznych to:
grupa społeczna
zbiegowisko
tłum
publiczność.
zbiegowisko- tj. przelotne skupienie ludzi zainteresowanych jednym zdarzeniem np. zbiegowisko osób zgromadzonych na skutek wypadku lub innego nagłego zdarzenia, tłum- tj. zgromadzenie większej liczby osób reagujących spontanicznie na te same podniety w sposób podobny lub identyczny. Czynnikiem z reguły kształtującym tłum są przeróżne silne bodźce emocjonalne takie jak: gniew, krzywda, zemsta, które prowadzą do nieprzewidzianych zachowań. Czynnikami powodującymi aktywność tłumu (członków tego zbioru) są: zarażenie się, naśladownictwo, sugestia. Tłum daje jednocześnie jednostkom poczucie siły i odwagi, jednocześnie umniejsza im poczucie odpowiedzialności. Co za tym idzie silnemu osłabieniu w tłumie ulega lęk przed karą i prawem. Natomiast charakterystyczną cechą zachowania się tłumu jest fascynacja i naśladownictwo. W tłumie występuje zjawisko dezindywidualizacji tzn. zanikają cząstkowe cechy osobowości indywidualnego człowieka. W socjologii wyróżnia się 4 rodzaje tłumu: agresywny, uciekający, ogarnięty paniką, nabywający, rabujący, grabiący, demonstrujący, ekspresyjny. innym przykładem zbiorowości jest publiczność stanowiąca pewną społeczną całość nieograniczoną w swoim składzie a charakteryzującą się swoistym stosunkiem do jakiś wartości i zjawisk społecznych, przez co powiązana ze sobą określonymi więzami psychicznymi i emocjonalnymi np. zbiór ludzi zebranych ze względu na wystawiane przedstawienie. Rodzaje publiczności: zebrana (na jednym miejscu), niezebrana (tzw. rozproszona)- zbiór ludzi rozproszonych przestrzennie, ale połączonych więziami emocjonalnymi i psychicznymi np. słuchacze tych samych audycji radiowych i telewizyjnych
Grupa społeczna jest podstawowym rodzajem zbiorowości. Grupa społeczną jest taki wszelki zbiór ludzi, który obejmuje co najmniej 3 osoby wykazujące w swoim współżyciu organizacje społeczna. Organizacja ujawnia się w następujących momentach:
zróżnicowaniu działań tzn. podziale pracy
w dopełnianiu się w tych działaniach
powtarzalności zróżnicowanych działań
interpersonalności działań
systemu sankcji w postaci nagród i kar.
Organizacja zbioru ludzi ujawnia się:
w normach społecznych określających każdemu członkowi co mu wolno a co nie przejawiać w swoich zachowaniach
w sankcjach społecznych.
Normy organizacyjne określają zarówno to co powinno zachodzić w działaniach i zachowaniach jak i to co nie powinno. Stanowią one pewne wzory postępowania dla członków grupy.
Rozróżniamy wzory idealnie pozytywne, wyrażające ideał członka grupy i wzory idealnie negatywne określające co nie powinien robić i wzory przeciętne wyrażające minimum właściwości, które członek grupy powinien przejawiać. Od wzorów społecznych należy odróżniać stereotypy społeczne. Stereotyp społeczny jest to względnie ustalony schemat przedstawiania sobie osób, rzeczy, sytuacji, czy grup społecznych zawierający pewne wartościowania, ale nie mający charakteru normatywnego. Wszystkie wyżej wymienione elementy składają się na środowisko społeczne człowieka.
Podział grup społecznych: ze względu na ich wielkość: małe, średnie, duże (skupiające miliony). ze względu na sposób powstawania grupy: pierwotne, wtórne. Grupy pierwotne to są takie grupy, które same się reprodukują, odtwarzają swoich członków, np. rodzina, naród, plemię. Grupy wtórne są to grupy, które tworzone są celowo dla realizacji różnego rodzaju zadań i celów, np. szkoła dla edukacji. podział na grupy: formalne, nieformalne.
Środowisko społeczne jest bowiem ogół jednostek zbiorów i zbiorowości społecznych materialnych i niematerialnych wartości społecznych z którymi człowiek wchodzi w ciągu swego życia w stosunki społeczne trwałe lub przelotne, uregulowane i wyznaczone grupowo lub nieuregulowane ale oparte na stycznościach bezpośrednich i pośrednich z innymi ludźmi i grupami społecznymi.
.Srodowiska społeczne
Ze względu na podział stosunków społecznych: •społeczeństwo globalne – najszersza przestrzennie i liczebnie forma zbiorowości ludzkich, która wytwarza wspólne działania, które wyznaczają normy życia zbiorowego, zapewniają ludziom integrację kultury, wartości. Następuje unifikacja (ujednolicenie) wzorów zachowań, metod pracy itd. społeczeństwo masowe wg Milsa jest to społeczeństwo, w którym o wiele mniej ludzi wyraża opinię niż odbiera. Kluczem do zrozumienia danego społeczeństwa są jego makro i mikro struktury społeczne a więc występuje w nim zróżnicowanie społeczne między ludźmi ze względu na rozmaite cechy. Zróżnicowanie społeczne pojawia się w wielu tzw. przekrojach lub strukturach. Podstawowe struktury to struktura ludnościowa społeczeństwa zwana demograficzną, narodowa wyodrębniona ze względu na przynależność narodową, masowa, zatrudnienia, zawodowa, polityczna, klasowa. Ze względu na struktury w społeczeństwie będziemy wyodrębniać makro i mikro struktury społeczne.
15.10.2002
Temat: „Rozwój socjologii – twórcy i teorie”
Za twórcę socjologii uważa się Augusta Connte, który chciał wykorzystać stworzona przez siebie naukę do naprawy schorzeń społecznych. Connte koncentrował się na dwóch aspektach współżycia społecznego. Na porządku społecznym i stabilizacji społecznej sformułował dwa zakresy uprawnienia socjologii:
statystyka społeczna badająca jakie społeczeństwo jest i jak je opisywać,
dynamika społeczna badająca jak się społeczeństwo zmienia i dlaczego.
Comte uważał że głównym czynnikiem sprzyjającym stabilizacji jest wspólnota. Przekonanie wszystkich członków wspólnoty zmianę społeczną widział jako proces edukacyjny dzięki czemu społeczeństwo osiąga coraz. Dzieło Comta zostało rozwinięte przez angielskiego socjologa – Herberta Spencera (1820-1903). Usiłował on wyjaśnić porządek i zmiany społeczne przez porównanie społeczeństwa do żywego organizmu. Według niego socjologia odkrywa podstawowe struktury społeczne i bada jak ich funkcjonowanie wpływa na funkcjonowanie danego społeczeństwa – organizmu – pogląd Spencera.
Szczególnym zainteresowaniem Spencera cieszyło się pojęcie przetrwania najlepiej przystosowanym. Spencer tym pojęciem posługiwał się w badaniach nad zmianami społecznymi dając wyraz darwinizmowi społecznemu w myśl którego w społeczeństwie walnym od jakiej kolwiek interwencji państwa, rządu, nieprzystosowani muszą zniknąć. Te koncepcje Spencera wykorzystano jako usprawiedliwienie funkcjonowania kapitalizmu.
Karol Marks (1818-1883) – uważał, że podstawowe prawo dotyczące życia społecznego można odnaleźć w strukturze ekonomicznej społeczeństwa. Według niego społeczeństwo dzieli się na dwie klasy – tych, którzy są właścicielami środków produkcji i tych, którzy korzystają z tych środków. Podział ten zdaniem Marksa nieuchronnie prowadzi do konfliktu klasowego, do sprzeczności, które wywołują kryzysy ekonomiczne a te z kolei dają początek nowym strukturom społecznym. Materializm dialektyczny.
Emil Durkheim – pod wpływem badań Spencera i Comte’a co scala społeczeństwo. Interesowało go co powoduje określony porządek społeczny. Jego pojęcie określa się mianem funkcjonalistycznego. Wskazuje on bowiem znaczenie różnych elementów życia społecznego dla zachowania spójności społeczeństwa np. rolę spoiwa stanowią przekonania wartości, rytuały... To łączenie się ludzi poprzez podobieństwo nazwał on solidarnością mechaniczną. Jednocześnie zaczął wskazywać, że wraz z rozwojem i różnicowaniem się społeczeństwa ludzie zaczęli wykonywać wyspecjalizowane zadania i stali się sobie nawzajem niezbędni. Ten rodzaj związku między członkami społeczeństwa polegający na wzajemnym wsparciu i współzależności nazwał on solidarnością organiczną.
Marks Weber – główną dziedziną badań Webera były działania społeczne. Szczególnie interesowały go wartości, przekonania, zmiany postawy, które kierują zachowaniami ludzkimi. Żeby wyjaśnić czyjeś zachowanie powinniśmy do zrozumieć. Weber postulował socjologię wolna do wartościowania, domagał się wyeliminowania z procesu badawczego założeń wstępnych i wszelkich uprzedzeń. Był twórcą tzw. typów idealnych czyli takiej konstrukcji pojęciowej dowolnego zjawiska, które wyrażało najistotniejsze jego elementy i z których można by było porównywać zjawiska świata rzeczywistego.
George Simmel (1858-1918) – odrzucił Specnerowska analogię społeczeństwa do organizmu biologicznego. Uważał bowiem, że społeczeństwo stanowi skomplikowaną pajęczynę wielokrotnych, wzajemnych relacji między jednostkami, które pozostają ze sobą w ciągłych interreakcjach. Forma tych interakcji jest głównym przedmiotem zainteresowania Simmela. Jest to miano socjologii formalnej. Simmel w swoich badaniach odkrył wspólne elementy w strukturach formalnych współżycia ludzi. Sformułował typy społeczne a szczególnie analizował zjawisko obcego we współżyciu społecznym. Wg Simmela obcym jest ten, kto tylko śladowo angażuje się w życie grupy społecznej, formalnie jest jej członkiem ale nie w pełni akceptowanym, nie potrafi się zintegrować z grupą.
Współczesne teorie socjologiczne. Pod pojęciem teorii rozumiemy powiązany ze sobą zbiór pojęć i twierdzeń dotyczących wyjaśnienia zjawisk i procesów zachodzących w rzeczywistości. Dobra teoria socjologiczna pozwala odpowiedzieć na pytanie:
Dlaczego pewne zjawiska przebiegają w taki właśnie a nie inny sposób?
Na tej bazie sformułować prognozę jak będzie w przyszłości?
Co robić aby było tak jak chcemy?
Teorie socjologiczne w swojej strukturze obejmują najogólniejsze idee na temat tego czym jest społeczeństwo i jak je badać. Teorie naturalistyczne i antynaturalistyczne.
Naturaliści to wszyscy ci teoretycy, którzy twierdzą, że społeczeństwo to twór analogiczny do organizmu biologicznego. Redukuje się właściwościami człowieka do jednostki biologicznej.
Antynaturalistyczne to te teorie, które społeczeństwa przeciwstawiają zjawiskom biologicznym i przyrodniczym podkreślając, że społeczeństwo cechuje się kulturą, wartościami, symbolami, językiem.
Jak badać społeczeństwo? – najogólniej. Społeczeństwo należy badać jak każdy element świata przyrody – indywidualiści, fizykalisci. Antynaturaliści, humaniści – społeczeństwo należy badać metodami właściwymi humanistycznymi.
Wśród teorii socjologicznych najbardziej znanych we współczesnej socjologii można wskazać na takie teorie, które zajmują się badaniem, wyjaśnianiem zjawisk społecznych w skali mikrospołecznej. Teorie makropoziomowe i mikropoziomowe. Makrospołeczne – to teorie strukturalno – funkcjonalne oraz teorie konfliktu społecznego. Mikrospołeczne teorie – najbardziej znane to interakcjonizm i teorie wymiany społecznej.
Podstawowe współczesne nurty w socjologii to: funkcjonalizm- jest to kierunek, który ukształtował się w latach 20-tych XX wieku. Kierunek ten dąży do wyjaśnienia faktów społecznych, zachowań ludzi poprzez ustalenie funkcji jakie one pełnią w systemie kultury danego społeczeństwa. Funkcjonaliści traktują zatem rzeczywistość społeczną jako system wzajemnych powiązanych części, które analizowane są pod kątem ich przydatności, konsekwencji, bądź funkcji jakie pełnią w szerszym systemie np. rodzina jest podstawową komórką społeczną bo umożliwia istnienie społeczeństwa jako większej całości, reguluje życie społeczeństwa. Funkcjonalizm w socjologii polega na zrozumieniu w jaki sposób zjawiska społeczne zaspokajają potrzeby większych struktur społecznych w ramach, których funkcjonują, jak część pracuje na rzecz całości, jak część przyczynia się do sprawnego funkcjonowania całości. Współcześni funkcjonaliści głoszą, że podstawową tendencją występowania w systemach społecznych jest postępujące w nich zróżnicowanie strukturalne ich elementów i części składowych (podział pracy, instytucji, ról, pozycji społecznych). Główni przedstawiciele funkcjonalizmu to: Herbert Spencer, Emil Durchleim, Parson, Robert Merto, William Moor, Levi, Ted Turner, Bronisław Malinowski. teoria konfliktu, która kładzie nacisk na konfliktotwórcze skutki nierówności społecznej między ludzi ze względu na pieniądze, władze, prestiż, mieszkania, opiekę zdrowotną, własności itd. Ze względu na te nierówności społeczne dochodzi między ludźmi do napięć, które doprowadzają do wybuchu różnych konfliktów np. zbrodni, zamieszek, protestów, demonstracji, strajków, ruchów społecznych, wojen, agresji biednych wobec bogatych, kobiet wobec mężczyzn. Teoria konfliktu wskazuje zatem wyjaśniając zachowania ludzi, że społeczeństwo jest zorganizowane według zasady podporządkowania jednych grup społecznych innym grupom i pomimo, że to podporządkowanie utrwalone jest poprzez system normatywny, świadomość społeczną, zwyczaje, obyczaje, ideologię to interesy poszczególnych grup są z natury sprzeczne z interesami innej grupy. Jedne grupy dążą do utrzymania lub uprzywilejowania swej sytuacji inne dążą do zmiany swojej sytuacji. Klasycznym przedstawicielem teorii konfliktu jest Karol Marks. Przedstawiciele to: Karol Marks, Max Weder, G. Simmel, Ralf Dalerendorf, M. Weber, C. Berdort. teoria wymiany społecznej- społeczeństwo ujmuje się nie jako całościowy system lecz jako sieć międzyludzkich interakcji (oddziaływań). Analizując bowiem wzajemne oddziaływanie na siebie przedstawiciele teorii wymiany twierdzą, że zachowanie każdego człowieka jest wymuszoną reakcją na zachowanie innego człowieka, reakcją kierowaną dążeniem do maksymalizacji nagród i minimalizacji kar. Całokształt życia społecznego traktowany jest zatem jako klasyczny rynek ekonomiczny, na którym dokonuje się nieustannych transakcji wymiany różnych wartości i związanych z nimi nagród i kar. Teoria wymiany wychodzi od teorii człowieka racjonalnego Adama Smitha, przyjmując, że wszystkie stosunki społeczne są po prostu wymianą między ich uczestnikami określonych kosztów i korzyści w osiąganiu celu. Zgodnie z teorią wymiany społeczeństwo i kultura powstają ponieważ przynoszą korzyści kierującym się rozumnym wyborem ludziom. Te korzyści są szeroko rozumiane: dobre samopoczucie, szacunek, duma, kontrola społeczna i inne elementy, które scalają całe społeczeństwo. Główni przedstawiciele teorii wymiany: A. Smith, Colman, Preter Blau, Coley, Mead, Blumer, G. Hommanns, Emerson, Skiner i inni. teoria interakcyjna. Teoria interakcjonizmu symbolicznego usiłuje wyjaśnić całokształt życia społecznego za pomocą interakcji międzyludzkich czyli wzajemnych oddziaływań, ale oderwanych od kontekstu historycznego, a przy tym uwypukleniu, wyeksponowaniu aspektu subiektywnego tych interakcji a zwłaszcza roli symboli w interakcjach. W ramach teorii interakcyjnej postrzega się człowieka jako jednostkę aktywną mającą refleksyjny stosunek do siebie i swoich czynów, a co za tym idzie selektywnie i twórczo odnoszącą się do sytuacji, w której się znajduje. Teoretycy interakcjonizmu zwracają uwagę na konkretnych ludzi wchodzących ze sobą w bezpieczne kontrakty w trakcie, których za pomocą różnych symbolicznych gestów, znaków, przekazują sobie swoje nastroje, zamiary, sposób postępowania i odwrotnie odczytując gesty innych ludzi dowiadujemy się co oni myślą, jak się będą zachowywać. Przedstawiciele: Mood, Goftman, Blumer, Ajfer
TEMAT: MAKRO A MIKROSTRUKTURY SPOŁECZNE 12.11.2003
W strukturze każdego społeczeństwa można wyróżnić dwa poziomy jego organizacji: makro i mikrostrukturalne. Relacje między tymi poziomami należą do jednych najciekawszych zagadnień teorii socjologicznych. Terminem makrostruktura określa się charakterystyczny dla danego typu społecznego klas, warstw i kategorii społecznych w odpowiedni sposób ze sobą powiązanych. W szerszym znaczeniu makrostruktura obejmuje także układ sytuacji np. państwo i grup typu zrzeszeniowego np. partie polityczne, grupy narodowe, etniczne. Pojęcie makrostruktury odnosi się zatem do tych elementów systemu społecznego, które stanowią ogólny, ramowy i łatwo dostrzegalny schemat organizacji społeczeństwa.
Socjologia w początkowym okresie swojego istnienia interesowała się głównie zjawiskami i procesami społecznymi zachodzącymi na poziomie makrospołecznym. Podstawową kategorią analityczną było społeczeństwo, a przedmiotem zainteresowania, jego części składowe, wzajemne relacje między nimi i czynniki decydujące o spójności społeczeństwa i przeciwdziałające jej. Z czasem zauważono jednak, że o ile makrostruktura społeczna wyznacza ogólne ramy życia społecznego to zespół form wypełniających te ogólne ramy z żywą i bardziej zindywidualizowaną treścią kształtuje się na poziomie mikrostrukturalnym. W praktyce okazało się bowiem, że społeczeństwa reprezentujące w wielu przypadkach bardzo zbliżony typ makrostruktury, a więc podobne do siebie zewnętrznie przy dokładniejszej analizie wykazują głębokie różnice w sferze mikrostrukturalnej. We współczesnym świecie, w którym społeczeństwa upodabniają się do siebie pod wieloma względami o indywidualnym obliczu zbiorowości ludzkich stanowi przede wszystkim mikrostruktura społeczna. Na mikrostrukturę społeczną składa się całość istniejących w danym społeczeństwie specyficznych dla niego wzorów wzajemnych oddziaływań i stosunków społecznych. Układ grup społecznych formalnych i nieformalnych ( rodzina, szkała, grupy pracownicze, społeczności lokalne).
Mikrostruktura wywiera decydujący wpływ na wszystkie dziedziny życia społecznego, ponieważ od niej zależą:
procesy socjalizacji i kształtowanie się charakterystycznych dla danego społeczeństwa typów osobowości
procesy kształtowania się opinii członków społeczeństwa o rozmaitych sprawach społecznych, ekonomicznych, religijnych itd.
Sposób widzenia świata i stosunek do niego, czyli naszą hierarchię wartości, aspirację, postawę
Bez odwoływania się do mikrostruktur społecznych, nie sposób zrozumieć zachowania jednostki ludzkiej oraz procesy zachodzące w zbiorowościach społecznych. Składnikiem mikrostruktury, regulujący wzajemne oddziaływania ludzi na siebie są kulturowe ustalone wzory zachowań społecznych. Raz są to wzory akomodacji, polegające na modyfikacji cudzych zachowań bez zagrożenia i represji, czyli prośba, persfazja, zachęcenie, naśladownictwo, przywództwo, świadome podporządkowanie się dla realizacji określonych celów. Innym razem są to wzory opozycji polegające na modyfikacji cudzych zachowań przez stanowienie zagrożenia. Do tych wzorców należą represja, przeciwstawienie się, bunt, różne formy agresji, wrogość. Podstawowymi elementami mikrostruktury społecznej są:
kręgi społeczne, czyli zespoły osób spotykających się stale i utrzymujące stałe styczności osobiste. Wyrazem tego jest więź przyjacielska, koleżeńska, sąsiedzka, klubowa
społeczności lokalne np. konina, turku, uczelni
małe grupy społeczne tj. rodzina, grupa pracownicza, studencka itd.
Rodzina jako przykład małej grupy społecznej. Rodzina jest z punktu widzenia socjologicznego grupą społeczną pierwotną będącą podstawowym elementem mikrostruktury społecznej. Rodzina jest to pierwotna grupa społeczna, której normy regulują i zapewniają człowiekowi przetrwanie, ponieważ:
regulują zachowania w zakresie seksu i małżeństwa zapewniając w ten sposób potencjalnym konfliktom i napięciom, które mogłyby narastać wokół niej najbardziej podstawowej formy aktywności społecznej człowieka
ponieważ zapewnia każdemu członkowi społeczeństwa a zwłaszcza nowonarodzonym i młodzieży biologiczne przetrwanie
ponieważ tworzy stabilny wzorzec specjalizacji, dzięki któremu dzieci przyswajają sobie treści kulturowe oraz umiejętność wykonywania ról niezbędnych w dorosłym życiu
zapewnia atmosferę społecznego wsparcia zarówno dzieciom jak i dorosłym
reguluje i porządkuje wprowadzanie dorosłej młodzieży na pozycje społeczne o charakterze produkcyjnym tzn. do gospodarki i reprodukcyjnej: rodzenie i wychowywanie dzieci.
Jeżeli powyższe potrzeby nie będą zaspokajane, to zdaniem socjologów pod znakiem zapytania jest przetrwanie gatunku ludzkiego. Z powyższego więc wynika, że mówiąc potocznie mamy na myśli powinowactwo. Inaczej mówiąc rodzina jest grupą społeczną złożoną z osób połączonych stosunkiem małżeństwa i rodzicielstwa. Podstawowymi elementami rodziny są normy dotyczące zasadniczych dziedzin życia w szczególności zaś dotyczące małżeństwa, pokrewieństwa, dziedziczenia.
Typy małżeństw:
monogamiczne, to takie, w których związek małżeński zawarty jest między jedną kobietą i jednym mężczyzną
poligamiczne ( poliginiczne- 1 mężczyzna+ wiele kobiet, poliandryczne- 1 kobieta+ wiele mężczyzn)
Z kim można zawierać związek małżeński:
endogamiczne, zawierane wewnątrz określonej grupy społecznej np. arystokracja
egzogamiczne, zawierane wśród różnych grup społecznych
Ze względu na dziedziczenia wyróżnia się:
patrylinearne- najważniejsza jest męska część rodziny
matrylinearne- najważniejsza jest żeńska część rodziny
bilateralne- kobiety i mężczyźni mają równe prawa do dziedziczenia
Ze względu na miejsce zamieszkania po ślubie:
matrylokalne- małżonkowie mieszkają u jego teściowej
patrylokalne- małżonkowie mieszkają u jej teścia
neolokalne- małżonkowie mieszkają gdzie chcą
awulokalne- małżonkowie mieszkają u brata żony
Ze względu na miejsce zamieszkania terytorialnego:
miejskie
wiejskie
Ze względu na wykonywany zawód w rodzinie:
chłopskie
robotnicze
inteligenckie
nauczycielskie
TEMAT: RODZINA 18.11.2003
Pierwotne społeczeństwa myśliwych i zbieraczy miały podobny system rodziny jak współcześnie najbardziej rozwinięte społeczeństwa np. USA, tak bowiem rodziny zarówno zbieraczy i myśliwych jak i współczesne charakteryzują:
dziedziczenie bilateralne tzn. żaden krewny nie ma władzy nad małżonkiem
zasada neolokalna, dająca ludziom prawo swobodnego wyboru miejsca zamieszkania oraz osób z którymi chce się mieszkać
zakaz kazirodztwa oraz egzogamia
czasami występuje endogamia, określająca w której grupie należy szukać współmałżonka
jasno określony podział pracy w rodzinie ( myśliwi polują, kobiety zbierają, przygotowują jedzenie)
stosunkowo egalitarny podział władzy w rodzinie między kobietami i mężczyznami, dysponują podobnym autorytetem i władzą
dominuje rodzina nuklearna, tzn. składająca się z matki i ojca oraz ich potomstwa
łatwość rozwiązywania małżeństwa
Funkcje rodziny:
materialno- ekonomiczna
opiekuńczo- zabezpieczająca
prokreacyjna ( dostarcza członków do wszystkich grup społecznych)
seksualna ( reguluje zachowania ludzi w sferze seksu- jedna z najbardziej aktywnych sfer w aktywności człowieka)
legalizacyjno- kontrolna ( sprawuje kontrolę nad zachowaniami swoich członków albo je akceptuje/ legalizuje albo nie)
socjalizacyjno- wychowawcza ( uczy jak żyć i postępować oraz wskazuje co jest cenne, warte)
kulturalna ( przekazuje nam określone wartości, normy, zasady postępowania)
rekreacyjno- towarzyska ( np. niedziele w domu)
emocjonalno- ekspresyjna ( kontrolowanie, powstrzymywanie emocji)
klasowa ( przynależność do rodziny pokazuje jaką pozycję ta rodzina w społeczeństwie zajmuje, jakie daje szanse)
Najważniejsza funkcja jest to funkcja, która jest niezaspokajana np. materialno- ekonomiczna. Ciągłe niezaspokajanie danej funkcji powoduje kryzys w rodzinie.
Wskaźnikami kryzysu w rodzinie są:
rozwody
konflikty
przestępstwa przeciwko życiu
rodziny niepełne ( samotnie wychowujące dzieci)
KRYZYS RODZINNY
W POLSCE MALEJE LICZBA NOWOZAWIERANYCH MAŁŻEŃSTW
Zawierane związki małżeńskie są zawierane w coraz późniejszym wieku; wiek w którym najczęściej zawierane są związki małżeńskie to 29 lat; 45% małżeństw zawierane jest z powodu poczęcia dziecka, dzieci zaplanowane, chciane rodzą się coraz rzadziej; zarówno kobiety jak i mężczyźni coraz rzadziej zawierają kolejne związki małżeńskie; zawierają coraz więcej związków rówieśniczych.
Instytucja małżeństwa wydaje się coraz mniej atrakcyjna; preferowane są związki na „kocią łapę”, konkubinat.
Obecnie dla ludzi młodych ważne jest wykształcenie, praca, a dopiero potem małżeństwo.
Po 1989 roku liczba rozwodów maleje z 47 do 27 rocznie.
Zbyt wczesny wiek zawierania małżeństw powoduje częste rozwody. Polacy rozwodzą się po 5-9 latach małżeństwa.
Wśród przyczyn rozwiązywania małżeństw dominuje zdrada, niezgodność charakterów, alkoholizm, wzrost wymagań na rynku pracy i duża konkurencyjność sprawia, że osoby identyfikujące się z firmą i w związku z tym nie mogą się wyrobić.
TEMAT: NARÓD JAKO PRZEDMIOT ZAINTERESOWANIA SOCJOLOGII 18.11.2003
Tak jak rodzina jest przykładem funkcjonowania człowieka w mikrostrukturze społecznej, tak przynależność narodowa jest przykładem funkcjonowania jednostki w makrostrukturze społecznej.
Socjologia w początkowym okresie swojego istnienia szczególnie interesowała się zjawiskami i procesami zachodzącymi na poziomie struktury makro. Jej przedmiotem badań były części makrostruktury i jej wzajemne relacje między nimi. Takim elementem makrostrukturalnym społeczeństwa budzącym zainteresowanie socjologii jest naród. W literaturze przedmiotu pojawiło się wiele prac podejmujących problematykę narodu od różnych stron i rozmaitych perspektyw.
Najogólniej pod pojęciem narodu rozumie się wielką grupę ludzi posiadających wspólną ojczyznę. Naród jest to zatem wielka grupa ludzi ukształtowana historycznie w obrębie danego terytorium na gruncie określonych doświadczeń, tradycji i języka, posiadająca więzi ekonomiczne i własne instytucje polityczne charakteryzujące się swoistym systemem kulturowym oraz poczuciem tożsamości i odrębności wobec innych zbiorowości i grup etnicznych. Naród jest to historycznie wytworzona trwała wspólnota ludzi ukształtowanych na gruncie wspólnych losów dziejowych, wspólnej kultury, języka i terytorium oraz życia ekonomicznego, przejawiającego się w świadomości jego członków. Naród jest więc to zjawisko ściśle związane ze sferą tożsamości, świadomości, wartości. Już Maks Weber uważał, że pojęcie narodu należy do sfery wartości, a to oznacza, iż w pewnych grupach ludzi możemy spodziewać się szczególnej solidarności podczas zetknięcia się z innymi grupami. Taką zbiorowością na poziomie makro jest naród. Naród jest postrzegany przez jego członków jako grupa własna, jako grupa odniesienia ze wszystkimi jego konsekwencjami.
Naród jest to wielka zbiorowość ludzka, która ukształtowana została przez takie czynniki:
zamieszkiwanie wspólnego terytorium ( najczęściej wyznaczone naturalnymi granicami- rzekami, oceanami)
państwo podporządkowało ludzi zamieszkujących pewne terytorium i łączyło ich w pewną całość
wspólnota losów dziejowych, inaczej mówiąc wspólne przeżywanie przez ludzi zwycięstw, klęsk składające się na tradycje narodowe
wspólna kultura ( materialna jak i duchowa)
wspólny język
Struktura narodowościowa i etmiczna
Naród jest postrzegany jako całość, wspólnota w której wszyscy członkowie są braćmi bez względu na to pod jaką szerokością geograficzna żyją i czym się zajmują. Z pojęciem narodu ściśle związane jest pojecie grupy etnicznej. Istotą etniczności jest bowiem poczucie tożsamości grupowej i silne przekonanie o własnej odrębności. Zbiorowości etniczne odznaczają się spójnością i są ściśle połączone silną więzią społeczną w rezultacie której w świadomości występuje podział na „my” i „oni”. „My” to znaczy członkowie określonej grupy etnicznej posiadamy właściwe nam cechy odróżniające nas od innych. O tym jakie są to cechy decydują rozmaite okoliczności, najczęściej są to język, religia, wspólne obyczaje i zwyczaje a także wygląd fizyczny. Cechy te stanowią niekwestionowaną własność danej zbiorowości i odróżniają ją od innych grup społecznych. Ważną cechą etniczności jest także głębokie przekonanie o wspólnocie pochodzenia i więziach krwi łączących jej członków.
Konsekwencja tego przekonania jest postrzeganie etniczności jako cechy naturalnej przypisywanym jednostkom niezależnie od ich woli podobnie np. jak poeci.
We współczesnej Polsce mniejszości narodowe i etniczne odgrywają stosunkowo małą role.
Wynika to z przesunięcia po II wojnie światowej granic Polski na zachód i przyjęcia zasady „jedno państwo jeden naród”. W wyniku tej dwuznacznie moralnej polityki polska po wojnie stała się państwem jednolitym narodowościowo. Około 95% obywateli państwa polskiego dzisiaj uważa się za Polaków.1,2 to mniejszości narodowe.
Kultura w ujęciu socjologicznym inaczej jest rozumiana niż w życiu codziennym, w języku potocznym. W języku potocznym pojęciu kultura nadaje się sens wartościująco- oceniający. W socjologii pojęciu kultura nadaje się sens neutralno- opisowy, to znaczy wskazuje się, ze nie ma człowieka bez kultury, nie ma społeczeństwa bez kultury a jednocześnie nie ma społeczeństwa o identycznych kulturach. Socjologia wskazuje na istniejące zróżnicowania kulturowe.
Najogólniej pod pojęciem kultura rozumiemy bowiem wszystko to co jest wytworem współżycia ludzi co nie wytworzyła przyroda sama przez się.
Przeciwieństwem kultury jest natura- wszystko to co jest wytworem przyrody. Kultura- wszystko to co wytworzyli ludzie. Słowo kultura pochodzi od łacińskiego kultura- uprawa, pierwotnie odnoszono do uprawy ziemi. Przejście społeczeństwa od społeczeństw zbierackich, myśliwskich, spowodował pierwszą rewolucję kulturową, człowiek uniezależnił się płodów przyrody. Z czasem Cycero zaczął używać słowo kultura w odniesieniu do uprawy ducha, ponieważ tą upraw ą ducha zajmowała się filozofia. Już w starożytności Platon analizując kulturę podzielił ja na materialną i niematerialną. Pod pojęciem kultury materialnej rozumie się ogół wytworów materialnych człowieka tj. budynki, budowle, stroje, środki transportu, technikę, a więc różne wytwory działania ludzkiego służące zaspokajaniu potrzeb człowieka. Kulturę materialną nazywa się cywilizacją. Kultura niematerialna zwana inaczej duchową albo semiotyczna obejmuje ogół wytworów człowieka wyrażające jego dążenia do ideałów piękna, dobra, prawdy, sprawiedliwości, poprawnych obyczajów, obejmuje też przedmioty w których te ideały zostały.
Kultura duchowa, semiotyczna wyraża ogół poglądów, opinii, przekonań, odzwierciedla świadomość społeczną, obejmuje takie jej formy jak: nauka, sztuka, estetyka, prawo. Kultura duchowa zapewnia integrację społeczeństwa, jest narzędziem komunikowania się ludzi oraz zaspakaja ich rozmaite potrzeby duchowe. Obok wymienionych kultur w socjologii wskazuje się na specyficzny rodzaj kultur zw. kulturą socjalną. Kultura socjalna obejmuje organizację społeczną i związane z nią wzory i normy społecznego działania i powstałe na ich bazie stosunki społeczne i międzyludzkie. Zintegrowane systemy kultury obejmujące różne jej rodzaje wiążą się z funkcjonowaniem dużych zbiorowości społecznych, narodów.
W ich ramach można także wskazać na określone subkultury a więc właściwości kulturowe mniejszych zbiorowości np. subkulturę młodzieżową, chłopską.
Kultura osobista jednostki wyraża ogól sposobów posterowania, metod działania myśli i pojęć które charakteryzują jednostkę ludzką . kultura ta mieści się jednak zawsze w ramach kultury zbiorowości. Kultura zbiorowości jest bowiem ogól tych wytworów i myśli i działań wartości sposobów postępowania, które zostały wykształcone przez zbiorowości i nabrały ważności dla ich członków, wyznaczają zachowanie uważane za obowiązkowe np. w postaci nakazów przyzwyczajeń.
Socjologowie zatem analizując kulturę danej zbiorowości wyróżniają się w niej swoiste elementy podstawowe lub cechy kultury np. dla Eskimosów to harpun , kajak. Elementem kultury są zatem takie przedmioty, idee, czynności, które wyznaczają ważne dla utrzymania i rozwoju grupy działania i zachowania. Socjologiczna analiza kultury polega na poszukiwaniu zależności między elementami kultury a zjawiskami i procesami zachodzącymi w społeczeństwie. Socjologię interesuje wpływ kultury na życie zbiorowe. Wpływ kultury na życie społeczne przejawia się w tym, że człowiek przychodzący na świat w jakiejś zbiorowości, rodzinie od pierwszych chwil swego życia znajduje się pod wpływem istniejących poglądów, przekonań, sposobów wychowania podlega określonej socjalizacji kulturowej. Kultura ustanawia wartości i kryteria tych wartości. Kultura umacnia wzory zachowania się, wzory postępowania.
11.12.03
Socjologiczna koncepcja osobowości.
Człowiek jest nie tylko człowiekiem zbiorowości społecznej, ale jest też osobą posiadającą swoiste życie wewnętrzne, swoiste spojrzenia, reagowanie na określone zjawiska. Całokształt tych względnie stałych choć ustrukturalizowanych cech jed. Warunkujących ich stosunek do świata nazywamy osobowością. W socjologii analizując osobowość ludzką ma się na uwadze pytanie 1) w jaki sposób dana jednostka ludzka wkomponowana jest w społeczeństwo, w jaki sposób uczestniczy w jego życiu zbiorowym, co od społeczeństwa otrzymuje, a co w zamian daje?2) co daną jednostkę upodabnia do innych ludzi, jakie posiada cechy wspólne a co ją różni, a więc jakie są cechy jedyne i niepowtarzalne3) w jaki sposób procesy i zjawiska jednostki np. zainteresowanie, uzdolnienia wzajemne na siebie oddziaływają łączą się w swoistą niepowtarzalną strukturę.4)w jaki sposób sfera psychiczna jednostki łączy się z systemem jej działań w konkretnych sytuacjach społecznych?
Pojęcie osobowość stanowi zatem dla socjologa ważne i złożone ogniwo łączące świat psychiczny jednostki ludzkiej ze światem społ. Na tą więź wskazuje już sama etymologia pojęcia osoba, które to pojęcie pochodzi od łac. persona i oznaczało w starożytności maskę używaną przez aktorów w teatrze, rolę graną w teatrze lub pełnioną w życiu społecznym, a także specyficzny wygląd jednostki lub to co stanowiło o wartości człowieka i jego zdolności do działania. Współczesny termin osobowości używa się w 3 znaczeniach 1)na określenie tego co warunkuje jedność i tożsamość osoby ludzkiej.2)na określenie wzoru idealnego do którego zmierza proces wychowania. 3)na określenie układu stałych cech lub mechanizmów regulujących zachowanie się człowieka.
W socjologii mówiąc o osobowości mamy zatem na uwadze osobowość społeczną tzn. ogół społecznych wzorów jakie realizuje i ról jakie jednostki pełni wobec innych ludzi jako członków społeczeństwa.
Na tak rozumianą osobowość społeczną składa się wiele elementów, które kształtują się w toku rozwoju społ. jednostki pod wpływem jej najbliższego środowiska, wychowania i własnej aktywności oraz wrodzonych i dziedzicznych cech organizmu. Za najważniejsze składniki osobowości składa się zatem potrzeby, motywację, zainteresowania, poglądy, wartości, postawy, mechanizm kontroli, temperament. Najczęściej elementy składowe osobowości dzieli się na biogenne, psychogenne i socjogenne. Elementami biogennymi nazywamy takie składniki osobowości, które są efektem kodu biologicznego (wzrost, własności fizjologiczne, działalność gruczołów ). Zdaniem socjologów elementy biogenne ogrywają rolę koniecznych ale nie wystarczających warunków kształtowania się warunków osobowości. Elementy psychogenne zaliczamy pamięć, wolę, wyobraźnię, uczucia, inteligencję, spostrzegawczość. Najważniejsze temperament, charakter i intelekt. Zdaniem socjologów najważniejszą część organizacji osobowości człowieka stanowią elementy socjogenne do których zaliczają 1)kulturowy ideał osobowości narzucony jednostką przez społeczeństwo w toku realizacji a zwłaszcza w toku wychowania 2)rolę społ. pełnione w grupach społ. a polegające na wykonaniu pewnych układów, czynności ustalonych przez te grupy 3)jaźń subiektywna czyli wyobrażenia o własnej osobie wytworzona pod wpływem innych ludzi 4)jaźń odzwierciedlona czyli wyobrażenia o osobie wyczytane z wyobraźni innych ludzi o nas samych. Aby określić osobowość jakiegoś człowieka i zrozumienia kim jest, trzeba znać jego cechy biogenne, psychiczne i kulturowy ideał osobowości, który jest dla niego wzorem do naśladowania oraz rolę społ. z którą utożsamia się najsilniej, trzeba poznać jego wyobraźnie o sobie samym i wyobrażenie o tym jak otoczenie na niego reaguje. Osobowość człowieka jest zjawiskiem złożonym i wielostronnie uwarunkowanym.
W zależności od dominacji poszczególnych zespołów cech jakie obserwujemy u ludzi możemy mówić o różnych typach osobowości. Najogólniej możemy wskazać 3 typologie 1)najstarszą opartą na elementach psychogennych stworzył Hipokrates, 4 typy osobowości : a) sangwinik to człowiek łatwo zapalający ale szybko gasnący, zmienny w swych działaniach, łatwo poddający się uczuciom, gniewu, szybko obraża się, b)choleryk- pobudliwy, wytrwały w działaniach i uczuciach, c) flegmatyk- mało pobudliwy ale nie ulegający gwałtownym uczuciom, wytrwały w działaniach rozpoczętych, w uczuciach długo zachowujący sympatię lub urazę. d) melancholik- słabo reagujący uczuciowo, mało aktywny, wytrwały w działaniach i uczuciach.
Typologia ma charakter psychologiczny, aspołeczny. Biogenne uwarunkowania osobowości, która przyjmuje tezę w zależności osobowości od biologicznych cech organizmu to biologiczna klasyfikacja osobowości. Najbardziej znana typologia osobowości z XX w. Tego typu dzieli się na 4 typy
pykniczny
asteniczny
atletyczny
dysplastyczny
Pyknik to człowiek o masywnej budowie ciała, o krótkiej szyi, grubym karku, słabo rozwinięte kończyny, skłonność do tycia, depresji i wzmożonej aktywności.
Astenik to człowiek chudy, wysoki, wątły o usposobieniu schizotonicznym, zamknięty w sobie, nieufny wobec otoczenia.
Atleta to człowiek o silnym rozwoju kości i umięśnienia, usposobienie schizotoniczne.
Dysplastyk- budowa nieregularna, nieharmonijna, usposobienie schizotoniczne.
Innym przykładem klasyfikacji typów osobowości stworzony przez Junga. Są dwa typy:
introwertycy- analizuje, rozpatruje sytuacje
ekstrawertycy- działalność kieruje na otoczenie, na zewnątrz
Wśród koncepcji typów osobowości najbardziej znana jest teoria stworzona przez Znanieckiego. Wyodrębnił 4 typy osobowości człowieka:
człowiek pracy
człowiek zabawy
człowiek dobrze wychowany
człowiek zboczeniec
Człowiek pracy, to typ osoby ukształtowany od wczesnego dzieciństwa, w kręgach ludzi pracy, uczestniczy w tej pracy i powstaje pod wpływem ludzi zajętych pracą. Uważa, że człowiek żyje, żeby pracować.
Człowiek zabawy to taki, którego osobowość ukształtowała się w kręgach rówieśniczych, szczególnie w dzieciństwie i młodości pod wpływem zabawy. Ten typ osobowości kształtują klasy i warstwy społeczne, które nie są zmuszone do pracy. Rolę społeczną traktują jako zabawę, kładą nacisk na zasadę fair play.
Człowiek dobrze wychowany to taki, który posiada nie tylko umiejętność zachowania w towarzystwie, ale posiada wykształcenie zdobyta w różnych szkołach. Cechuje go wysoki szacunek dla autorytetu, dążenie do uzyskiwania pozytywnych ocen w zakresie wykonywanych prac.
W ujęciu Znanieckiego zasadniczy wpływ na kształtowanie osobowości człowieka mają trzy kręgi społeczne:
rówieśniczy
wychowawczy
pracy
Ludzie, którzy nie poddają się naciskom swoich kręgów, odrzucając ideały osobowości i tworząc nowe, wprowadzając innowacje w kulturze i we wzorach zachowania nazywani są zboczeńcami.
MAKRO I MIKRO UWARUNKOWANIA OSOBOWOŚCI
Aby określić osobowość człowieka nie wystarczy poznać jego przeżyć, dążeń, umiejętności, ale odnieść się do zbiorowości w których jednostka się wychowała.
Tym co kształtuje osobowość, jej indywidualność jest swoisty sposób w jaki konkretna jednostka uczestniczy w życiu zbiorowym, w jaki działa i zachowuje się, społeczne bogactwo kontaktów i relacji społecznych, różnorodność form uczestnictwa w życiu zbiorowym kształtuje osobowość człowieka.
Ponieważ w strukturze społecznej można wyodrębnić 2 poziomy analizy makro i mikro społecznej, zatem funkcjonowanie w strukturach makro i mikro określa osobowość człowieka.